फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबईने सुरू केली ‘हर घर हिरो’ मोहीम

फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबईने सुरू केली ‘हर घर हिरो’ मोहीम; मुंबईला CPR-सज्ज बनवण्याच्या शहरव्यापी अभियानाला सुरुवात

मुंबई। फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबईने ‘हर घर हिरो’ या अनोख्या, समुदायाच्या सहभागातून राबवण्यात येणाऱ्या CPR (कार्डिओपल्मोनरी रिससिटेशन) सज्जता मोहिमेची सुरुवात केली. हृदयाशी संबंधित आपत्कालीन परिस्थितीत प्रभावीपणे प्रतिसाद देण्यासाठी मुंबईकरांना आवश्यक ज्ञान, कौशल्य आणि आत्मविश्वास देणे हा या मोहिमेचा उद्देश आहे. मुंबईतील गृहनिर्माण सोसायट्या, कॉर्पोरेट्स, शाळा, महाविद्यालये आणि नागरी संस्थांमधील नागरिकांना एका एकत्रित चळवळीखाली आणत, या उपक्रमातून एक सोपा संदेश देण्यात येत आहे — प्रत्येक घरात किमान एक व्यक्ती CPR प्रशिक्षित असावी. हीच व्यक्ती ‘हिरो’ बनून गरजेच्या वेळी पुढे येऊन एखाद्याचा जीव वाचवू शकते.

या उपक्रमाचे उद्घाटन ठाणे विभागाच्या प्रादेशिक परिवहन अधिकारी हेमांगिनी पाटील आणि फोर्टिस हॉस्पिटल्स, महाराष्ट्रच्या बिझनेस हेड डॉ. एस. नारायणी यांच्या हस्ते झाले. यावेळी फोर्टिस मुंबईच्या नेतृत्व टीमसोबत आपत्कालीन वैद्यकशास्त्रातील तज्ज्ञ डॉक्टरही उपस्थित होते. यामध्ये डॉ. संदीप गोरे (संचालक, आपत्कालीन वैद्यकशास्त्र, फोर्टिस हॉस्पिटल मुलुंड), डॉ. अमित नाबर (संचालक, आपत्कालीन आणि कम्युनिटी मेडिसिन, एस. एल. रहेजा हॉस्पिटल, माहीम – फोर्टिस असोसिएट), डॉ. प्रीतम गायकवाड (प्रमुख, आपत्कालीन वैद्यकशास्त्र, हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशी – फोर्टिस नेटवर्क हॉस्पिटल) आणि डॉ. सुधीर गोरे (प्रमुख, आपत्कालीन वैद्यकशास्त्र, फोर्टिस हॉस्पिटल कल्याण) यांचा समावेश होता. त्यांनी केवळ रुग्णालयांपुरती मर्यादित न राहता CPR सज्जता समाजाच्या विविध स्तरांपर्यंत पोहोचवण्याचे महत्त्व सांगितले. फोर्टिस हॉस्पिटल मुलुंडचे वरिष्ठ सल्लागार – जनरल फिजिशियन डॉ. मनजीत सिंह अरोरा यांनीही या उपक्रमाला पाठिंबा दिला. गेल्या दोन दशकांपासून ते समाजातील विविध घटकांना CPR प्रशिक्षण देण्यासाठी सक्रियपणे काम करत असून, समुदायाला आपत्कालीन परिस्थितीसाठी सज्ज करण्याच्या त्यांच्या योगदानासाठी त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

अचानक हृदयविकाराची आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास सुरुवातीची काही मिनिटे अत्यंत महत्त्वाची असतात. ‘हर घर हिरो’च्या माध्यमातून फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबईला CPR बाबतची जागरूकता आणि प्रशिक्षण समाजाच्या अधिक जवळ घेऊन जायचे आहे. व्यावसायिक वैद्यकीय मदत पोहोचेपर्यंत योग्य वेळी कृती करण्यासाठी सज्ज असलेल्या नागरिकांचे एक व्यापक नेटवर्क तयार करणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची व्यापकता आणि मोठ्या प्रमाणातील पोहोच. दक्षिण मुंबईपासून मुंबईच्या दूरवरच्या उपनगरांपर्यंत, शहराच्या प्रत्येक भागातील नागरिकांना एका समान उद्दिष्टासाठी एकत्र आणण्याची या मोहिमेची योजना आहे — CPR-सज्ज मुंबई.

या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबई नागरी संस्था, वीज व इतर आवश्यक सेवा पुरवणाऱ्या संस्था, वाहतूक सेवा, क्विक-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म, गृहनिर्माण सोसायट्या, कॉर्पोरेट हब, शैक्षणिक संस्था आणि इतर समुदाय समूहांसोबत भागीदारी करून संपूर्ण शहरात CPR बाबत जागरूकता वाढवणार आहे. येत्या वर्षात सर्व वयोगटातील आणि विविध पार्श्वभूमीच्या 2 लाख मुंबईकरांना CPR चे आवश्यक प्रशिक्षण देण्यावर भर दिला जाणार आहे. तसेच, आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा (EMS) पथके पोहोचण्यापूर्वी हृदयविकाराच्या आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने मदत करू शकतील अशा प्रशिक्षित प्रथम प्रतिसादकर्त्यांचा मोठा समूह तयार करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

फोर्टिस मुंबईकडून एक समुदाय-आधारित सर्वेक्षणही सुरू करण्यात येणार आहे. या सर्वेक्षणाच्या माध्यमातून मुंबईकर सध्या आपत्कालीन परिस्थितीसाठी किती सज्ज आहेत आणि बेसिक लाइफ सपोर्ट (BLS), CPR तसेच ऑटोमेटेड एक्स्टर्नल डिफिब्रिलेटर (AED) च्या वापराबाबत त्यांना किती माहिती आहे, हे जाणून घेण्यात येईल. या सर्वेक्षणातून मिळणाऱ्या माहितीच्या आधारे सध्याच्या प्रशिक्षणातील कमतरता ओळखण्यास आणि भविष्यातील प्रशिक्षणाचे नियोजन करण्यास मदत होईल.

या उपक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी बोलताना फोर्टिस हॉस्पिटल्स, महाराष्ट्रच्या बिझनेस हेड डॉ. एस. नारायणी म्हणाल्या, “‘हर घर हिरो’च्या माध्यमातून CPR बाबतची सज्जता ही समाजाची प्राथमिकता बनवण्याच्या दिशेने फोर्टिस मुंबईने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. हृदयाशी संबंधित आपत्कालीन परिस्थितीत पहिली मदत करणारी व्यक्ती अनेकदा आरोग्यसेवा क्षेत्रातील व्यावसायिक नसते, तर ती कुटुंबातील सदस्य, सहकारी, शेजारी किंवा रस्त्यावरून जाणारी व्यक्ती असू शकते. प्रत्येक घरात गरजेच्या वेळी काय करायचे हे माहीत असलेली किमान एक व्यक्ती असावी, अशी संस्कृती निर्माण करणे हे आमचे उद्दिष्ट आहे. सातत्यपूर्ण भागीदारी आणि समुदायाच्या सहभागातून दिल्या जाणाऱ्या प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून आपत्कालीन परिस्थितीला अधिक चांगल्या प्रकारे सामोरे जाण्यास सक्षम असे शहर उभारण्याची आमची आशा आहे.”

गेल्या काही वर्षांत फोर्टिस हॉस्पिटल्स मुंबईच्या आपत्कालीन वैद्यकशास्त्रातील तज्ज्ञांनी एकत्रितपणे 1.5 लाख मुंबईकरांना CPR चे प्रशिक्षण देऊन त्यांना प्रमाणित केले आहे. यासोबतच, 1,000 हून अधिक गृहनिर्माण सोसायट्या, 350 हून अधिक कॉर्पोरेट संस्था, 300 हून अधिक महाविद्यालये आणि शाळा, 100 हून अधिक सरकारी व नागरी संस्था तसेच 600 हून अधिक स्वयंसेवी संस्था आणि समुदाय समूहांसोबतही त्यांनी काम केले आहे. ‘हर घर हिरो’च्या माध्यमातून फोर्टिस मुंबईला CPR जागरूकतेभोवती एक सातत्यपूर्ण चळवळ उभी करायची आहे. तातडीने केलेली कृती एखाद्याचा जीव वाचवू शकते अशा महत्त्वाच्या क्षणी ‘हिरो’ म्हणून पुढे येऊ शकतील, अशा प्रशिक्षित नागरिकांचे एक मजबूत नेटवर्क तयार करणे हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.