मुंबई। जागतिक तंबाखूमुक्त दिनाच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (MSRTC) आणि भारतातील डोके व मान कर्करोगासाठी समर्पित पहिले व एकमेव संस्थान असलेल्या ‘हेड अँड नेक कॅन्सर इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया’ (HNCII) यांच्या संयुक्त विद्यमाने MSRTC बस चालक आणि कर्मचाऱ्यांसाठी मोठ्या प्रमाणावर कर्करोग तपासणी आणि जनजागृती उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमाचा उद्देश तंबाखूजन्य आजारांचे लवकर निदान करणे आणि परिवहन क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांमध्ये प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवेबाबत जागरूकता निर्माण करणे हा होता.
मुंबई सेंट्रल येथील MSRTC बस डेपोमध्ये पायलट प्रकल्प म्हणून आयोजित या तपासणी मोहिमेत MSRTC चालक आणि कर्मचाऱ्यांनी मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला. HNCII मधील तज्ज्ञ डॉक्टर आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी सहभागींची कर्करोग तपासणी केली. दीर्घकाळ वाहन चालविणे, ताणतणावपूर्ण वेळापत्रक आणि सतत प्रवास अशा कामाच्या स्वरूपामुळे परिवहन कर्मचाऱ्यांसाठी नियमित आरोग्य तपासणी आणि प्रतिबंधात्मक आरोग्य सेवा अत्यंत महत्त्वाच्या ठरतात.
भारतामध्ये डोके व मान तसेच तंबाखूजन्य कर्करोगांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर आढळते आणि तंबाखूचे सेवन हे त्यामागील प्रमुख कारणांपैकी एक मानले जाते. जागतिक आरोग्य अहवालानुसार दक्षिण-पूर्व आशियामध्ये जगातील मोठ्या प्रमाणातील तंबाखू सेवन करणारे लोक राहतात. त्यामुळे विशेषतः तणावपूर्ण जीवनशैली, अनियमित वेळापत्रक आणि नियमित आरोग्य तपासणीची मर्यादित उपलब्धता असलेल्या कामगार वर्गामध्ये जनजागृती आणि नियमित तपासणी अत्यंत आवश्यक आहे. या उपक्रमांतर्गत तंबाखू सेवनाचे दुष्परिणाम, तंबाखूजन्य कर्करोगाची प्रारंभिक लक्षणे आणि वेळेवर वैद्यकीय उपचाराचे महत्त्व याबाबत जनजागृती सत्रांचे आयोजनही करण्यात आले.
आरोग्य तज्ज्ञांनी सांगितले की, कर्करोग उपचारातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे उशिरा होणारे निदान. डोके व मान तसेच तंबाखूजन्य कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखले गेल्यास त्यांच्यावर प्रभावी उपचार करणे अधिक शक्य होते. मात्र अनेक रुग्णांमध्ये लक्षणे गंभीर अवस्थेत पोहोचल्यानंतरच उपचारासाठी डॉक्टरांकडे जाण्याची प्रवृत्ती दिसून येते, ज्याचा उपचाराच्या परिणामांवर आणि रुग्णाच्या जगण्याच्या शक्यतेवर विपरीत परिणाम होतो.
या उपक्रमाविषयी बोलताना HNCII चे चेअरमन आणि वरिष्ठ सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. सुलतान प्रधान म्हणाले, “कर्करोग उपचारांमध्ये लवकर निदान हे जीव वाचवणारे ठरू शकते. MSRTC सोबतच्या या उपक्रमाद्वारे आमचे उद्दिष्ट केवळ तपासणी करणे नसून चालक आणि परिवहन कर्मचाऱ्यांमध्ये प्रारंभिक लक्षणे ओळखणे आणि वेळेवर वैद्यकीय सल्ला घेण्याबाबत जागरूकता निर्माण करणे हे देखील आहे. तंबाखूजन्य कर्करोग मोठ्या प्रमाणात टाळता येऊ शकतात आणि जनजागृतीसोबत नियमित तपासणी केल्यास त्याचा भार लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.”
MSRTC मुंबई सेंट्रलचे डेपो मॅनेजर वैभव कांबळे म्हणाले, “MSRTC चे चालक हे महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक परिवहन व्यवस्थेचा कणा आहेत आणि त्यांचे आरोग्य व कल्याण आमच्यासाठी प्राधान्याचे आहे. जागतिक तंबाखूमुक्त दिनाच्या निमित्ताने आयोजित हा उपक्रम प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवा प्रोत्साहित करण्यासाठी आणि तंबाखू सेवनाच्या धोक्यांविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. HNCII सोबतचा हा आमचा पहिलाच उपक्रम असला तरी भविष्यातही अशा आरोग्य आणि जनजागृती मोहिमा राबविण्याची आमची इच्छा आहे. या महत्त्वपूर्ण सार्वजनिक आरोग्य उपक्रमासाठी HNCII सोबत भागीदारी करताना आम्हाला आनंद होत आहे.”
चालक आणि कर्मचाऱ्यांपर्यंत थेट आरोग्य तपासणी सेवा पोहोचवून या उपक्रमाद्वारे आरोग्यसेवांपर्यंतची पोहोच वाढविणे आणि नियमित तपासणीला प्रोत्साहन देणे हा उद्देश होता. MSRTC च्या संपूर्ण नेटवर्कमध्ये अशाच प्रकारच्या जनजागृती आणि तपासणी मोहिमांसाठी हा उपक्रम एक आदर्श ठरू शकतो.
दरवर्षी 31 मे रोजी साजरा केला जाणारा जागतिक तंबाखूमुक्त दिन हा जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) नेतृत्वाखाली तंबाखू सेवनाचे दुष्परिणाम अधोरेखित करण्यासाठी आणि तंबाखूचे सेवन कमी करण्यासाठी प्रभावी सार्वजनिक आरोग्य धोरणांना प्रोत्साहन देण्यासाठी साजरा केला जातो.
HNCII हे डोके व मान कर्करोग, तोंडाचा कर्करोग, जिभेचा कर्करोग, स्वरयंत्राचा कर्करोग, स्कल बेस ट्यूमर, थायरॉईड कर्करोग तसेच भाषण व पुनर्वसन सहाय्य आणि मल्टिडिसिप्लिनरी कर्करोग उपचार यामधील विशेष तज्ज्ञतेसाठी ओळखले जाते.
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें