नानावटी मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये हृदयाच्या आकाराचा ट्यूमर काढण्यात यश

३डी-प्रिंटेड टायटॅनियम इम्प्लांट वापरून छातीची पुनर्रचना केली 

मुंबई। नानावटी मॅक्स सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलमधील डॉक्टरांनी एका अत्यंत दुर्मिळ आणि गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रियेद्वारे, एका रुग्णाच्या छातीच्या मध्यभागातून हृदयाच्या आकाराएवढी मोठी कर्करोगाची गाठ यशस्वीपणे काढून टाकली. ही गाठ काढल्यानंतर, डॉक्टरांच्या टीमने त्या रुग्णाच्या शरीराच्या अचूक मापाचे '३डी-प्रिंटेड टायटॅनियम इम्प्लांट' वापरून छातीच्या पिंजऱ्याची पुनर्रचना केली.

मुंबईतील एका ४१ वर्षांच्या फिट्नेस ट्रेनर महिलेच्या छातीच्या मध्यभागी एक असामान्य सूज दिसून आली होती. इमेजिंग आणि बायोप्सी चाचण्यांनंतर, तिला 'ग्रेड २ चोंड्रोसार्कोमा' (Chondrosarcoma) हा हाडांचा कर्करोग असल्याचे निदान झाले आणि उपचारांसाठी तिला डॉ. मनीष अग्रवाल यांच्याकडे पाठवण्यात आले. स्कॅनमध्ये असे दिसले की, ही गाठ छातीच्या मध्यभागी असलेल्या हाडापासून (sternum) वाढली असून जवळच्या फासळ्यांपर्यंत पसरली होती. या प्रकारच्या कर्करोगावर केमोथेरपी किंवा रेडिएशनचा फारसा परिणाम होत नसल्यामुळे, शस्त्रक्रिया करून ती गाठ पूर्णपणे काढून टाकण्याचा सल्ला देण्यात आला.

ही शस्त्रक्रिया डॉ. मनीष अगरवाल (व्हाईस चेअरमन, ऑर्थोपेडिक ऑन्कोसर्जरी आणि लीड - इनोव्हेशन) आणि डॉ. जॉर्ज करीमुंडकल (प्रिन्सिपल डायरेक्टर - थोरेसिक सर्जरी) यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आली. यामध्ये प्लास्टिक आणि रिकन्स्ट्रक्टिव्ह सर्जनसह इतर अनेक तज्ञ डॉक्टरांच्या टीमचा समावेश होता. कर्करोग पूर्णपणे काढून टाकण्यासाठी, डॉक्टरांना छातीच्या मध्यभागातील मुख्य हाड (sternum) आणि फासळ्यांचे काही भाग शरीरातून बाहेर काढावे लागले. यामुळे छातीच्या पिंजऱ्यात मोठी पोकळी निर्माण झाली होती. हृदय आणि फुफ्फुसांच्या संरक्षणासाठी, तसेच रुग्णाला व्यवस्थित श्वास घेता यावा आणि सहज हालचाल करता यावी, यासाठी या भागाची पुनर्रचना करणे अत्यंत आवश्यक होते.

या केसबद्दल माहिती देताना नानावटी मॅक्स सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलचे ऑर्थोपेडिक ऑन्कोसर्जरीचे वाईस चेअरमन डॉ. मनीष अगरवाल म्हणाले, "छातीच्या मध्यभागातील हाडाच्या गाठी होणे हे अत्यंत दुर्मिळ असते. या प्रकरणात, कर्करोगाची गाठ थेट हृदय आणि फुफ्फुसांच्या शेजारी असल्याने ती काढून टाकणे मोठे आव्हानात्मक होते. परंतु, एकदा गाठ काढल्यानंतर त्याहीपेक्षा मोठे आव्हान असते ते म्हणजे छातीची पुनर्रचना करणे, जेणेकरून रुग्ण सामान्यपणे श्वास घेऊ शकेल आणि आतील नाजूक अवयव सुरक्षित राहतील. या ३डी-प्रिंटेड इम्प्लांटमुळे आम्हाला रुग्णाची छाती पूर्वीसारखीच अचूकपणे तयार करता आली. अशा प्रकारच्या पुनर्रचना जगभरात अत्यंत दुर्मिळ आहेत, विशेषतः रुग्णाच्या शरीराच्या मापानुसार बनवलेले 'मल्टी-पीस' (अनेक भागांचे) डिझाइन वापरणे हे विशेष आहे."

नानावटी मॅक्स सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलचे थोरेसिक सर्जरीचे प्रिन्सिपल डायरेक्टर डॉ. जॉर्ज करीमुंडकल पुढे म्हणाले, "श्वास घेण्याच्या प्रक्रियेत छातीचे मध्यभागातील हाड आणि फासळ्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. जर या भागाची पुनर्रचना योग्य प्रकारे झाली नाही, तर रुग्णाला श्वास घेण्यास गंभीर त्रास होऊ शकतो. या इम्प्लांटच्या डिझाइनमुळे सुरक्षितता आणि शरीराची कार्यक्षमता अशा प्रकारे पुन्हा मिळवता आली, जी जुन्या पद्धतींनी शक्य नव्हती.”