नॉलेज मरीन अँड इंजिनियरिंग वर्क्स लिमिटेडची मोठी कामगिरी

भारताचा सर्वात मोठा बॅकहो ड्रेजर ‘रिवर पर्ल ४७’ जेएनपीए येथे तैनात 

मुंबई। नॉलेज मरीन अँड इंजिनियरिंग वर्क्स लिमिटेड (केएमइडब्ल्यू) यांनी ‘रिवर पर्ल ४७' या भारतातील सर्वात मोठ्या आणि सर्वाधिक खोल भारतीय ध्वजांकित, स्व-चालित बॅकहो ड्रेजरच्या कार्यान्वयनाची घोषणा केली आहे. हा ड्रेजर ड्रेजिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया सोबतच्या कराराअंतर्गत जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ऑथॉरिटी (जेएनपीए) येथे कार्यान्वित करण्यात आला आहे. या महत्त्वपूर्ण समावेशामुळे केएमइडब्ल्यूच्या विशेष ड्रेजिंग फ्लीटची ताकद अधिक बळकट झाली असून, देशभरातील जटिल सागरी पायाभूत सुविधा व बंदर विकास प्रकल्पांची अंमलबजावणी करण्याची कंपनीची क्षमता अधिक मजबूत झाली आहे.

रिवर पर्ल ४७ मध्ये जपानमध्ये निर्मित कोमात्सु पीसी२००० हे हेवी-ड्युटी एक्स्कॅव्हेटर बसविण्यात आले आहे. हे सुमारे २०० टन क्षमतेचे हायड्रॉलिक यंत्र असून, उच्च कार्यक्षमतेसह ड्रेजिंग, माइनिंग आणि मोठ्या पायाभूत प्रकल्पांसाठी डिझाइन केलेले आहे. हा एक्स्कॅव्हेटर हायड्रॉलिक पद्धतीने चालणाऱ्या तीन-पायांच्या स्पड बार्जवर बसविण्यात आला असून, ती दुहेरी इंजिनांनी सुसज्ज आहे. एक्स्कॅव्हेटर आणि बार्ज यांचे एकत्रीकरण केएमइडब्ल्यू समूहाच्या अभियंत्यांनी मुंबई पोर्ट येथे केले असून, यामुळे स्थिरता आणि संरचनात्मक मजबुती सुनिश्चित करण्यात आली आहे.

हा ड्रेजर सुमारे १००० बीएचपी क्षमतेच्या इंजिनद्वारे चालतो, ज्यामुळे उत्कृष्ट हायड्रॉलिक कार्यक्षमता मिळते. विविध बूम आणि आर्म कॉन्फिगरेशनमुळे हा ड्रेजर पाण्याच्या पातळीखाली ४ मीटर ते ३० मीटरपर्यंत ड्रेजिंग करू शकतो. कॉन्फिगरेशननुसार बकेट क्षमता १.७५ क्यूबिक मीटर ते १२ क्यूबिक मीटरपर्यंत असून, त्यामुळे जलद व अचूक ऑपरेशन्ससाठी उच्च सायकल कार्यक्षमता मिळते.

स्पड बार्जची लांबी ५० मीटर व रुंदी १४ मीटर असून, स्पड लांबी ३२ मीटर आहे. ४ मीटरपेक्षा कमी ड्राफ्टवर कार्यरत असल्यामुळे ती उथळ पाण्यातही प्रभावीपणे वापरता येते. या जहाजात २० कर्मचाऱ्यांसाठी निवास व्यवस्था असून, ३०० चौरस मीटरचे स्वच्छ डेक क्षेत्र उपलब्ध आहे. तसेच, ४-पॉइंट मूरिंग विंच प्रणाली आणि प्रगत पोजिशनिंग तंत्रज्ञानामुळे खुल्या समुद्रातही सब-मीटर अचूकता साध्य करता येते.

अत्यंत अचूकता आणि कार्यक्षमतेसाठी डिझाइन केलेला रिवर पर्ल ४७ कठीण समुद्रतळातील माती, खडक आणि मोठे दगड यांसारख्या पदार्थांचे उत्खनन अचूकपणे करू शकतो. उथळ तसेच खोल पाण्यातील कामांसाठी तो विशेषतः उपयुक्त आहे. बंदरांमधील उंच भागांचे ड्रेजिंग, पाइपलाइनसाठी अचूक खंदक तयार करणे आणि ब्लास्ट केलेल्या खडकांचे हटवणे—या क्षेत्रांमध्ये हा ड्रेजर अत्यंत प्रभावी ठरतो, जिथे पारंपरिक ड्रेजर अनेकदा मर्यादित ठरतात.

हा ड्रेजर विविध सागरी व पायाभूत प्रकल्पांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. बंदर आणि हार्बर विकासासाठी चॅनेल्स व बर्थ्सचे अचूक खोलीकरण व रुंदीकरण, दाट माती, सिमेंटेड ग्रॅव्हल आणि तुटलेले खडक यांचे हटवणे, तसेच सबसी केबल्स व पाइपलाइन्ससाठी खंदक खोदकाम—या कामांसाठी तो उपयुक्त आहे. पर्यावरणपूरक ड्रेजिंगसाठी कमी ओव्हर-ड्रेजिंग आणि कमी टर्बिडिटीसह काम करण्याची त्याची क्षमता उल्लेखनीय आहे. तसेच, अरुंद हार्बर व कालव्यांसारख्या मर्यादित जागांमध्येही तो कार्यक्षमतेने काम करू शकतो.

रिवर पर्ल ४७ उच्च अचूकतेसह क्षैतिज व उभ्या नियंत्रणाची सुविधा देतो. स्पड-आधारित स्थिरतेमुळे मजबूत खोदकाम शक्ती आणि विश्वासार्ह कार्यप्रदर्शन सुनिश्चित होते. उथळ पाण्यापासून ते ३० मीटर खोलीपर्यंत विविध परिस्थितींमध्ये काम करण्याची त्याची क्षमता लवचिकता आणि कार्यक्षमता वाढवते. पर्यावरणीय परिणाम कमी ठेवत उच्च उत्पादनक्षमता राखण्याच्या दृष्टीने त्याची रचना करण्यात आली आहे।

रिवर पर्ल ४७ चे कार्यान्वयन हे केएमइडब्ल्यूच्या भारतातील वाढत्या बंदर व सागरी पायाभूत सुविधांच्या विकासाला गती देण्याच्या ध्येयातील एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. यामुळे कंपनीची तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत उपाय प्रदान करण्याची क्षमता अधिक मजबूत झाली असून, जागतिक दर्जाच्या बंदर सुविधांच्या उभारणीत मोलाचे योगदान देण्यास ती सक्षम ठरत आहे.